Binnen de Stichtse Hof en de Dennen is aan de uitvoering van de Wet Zorg en Dwang (Wzd) voorzichtig maar wel zorgvuldig invulling gegeven. De wet beschermt de rechten van de bewoners wanneer zij zorg of behandeling niet willen of zich daartegen verzetten. Het uitgangspunt is dat zorg vrijwillig wordt gegeven.
De Wzd gaat dus niet alleen over fysieke dwang (toegangsdeuren zijn afgesloten), maar ook over onvrijwillige zorg. Dit mag alleen worden toegepast als het niet anders kan en er sprake is van ernstig nadeel dat daarmee moet worden voorkomen (iemand verplicht douchen, tegen zijn wil medicatie geven, toezicht houden met camera). Eerst moeten alternatieven worden onderzocht.
Dat klinkt vanzelfsprekend. Toch heeft de wet in de praktijk niet alleen tot meer bewustwording geleid, maar ook tot veel nieuwe regels, procedures en registraties. Onze zorgprofessionals zijn meer gaan nadenken over de vraag of vrijheidsbeperking werkelijk noodzakelijk is. Dat is winst. Er is meer aandacht gekomen voor alternatieven, het gesprek met de cliënt en het systematisch afwegen van risico’s.
Maar daar staat ook een keerzijde tegenover. De Wzd heeft de zorg ook bureaucratischer gemaakt. Onze professionals besteden veel tijd aan vastleggen, evalueren en verantwoorden. Soms dreigt de administratie belangrijker te worden dan het gesprek met de cliënt. En juist dat gesprek zou de kern van de wet moeten zijn.
De belangrijkste vraag is daarom niet hoeveel formulieren zijn ingevuld of hoeveel maatregelen zijn geregistreerd. De echte vraag is: heeft de cliënt meer vrijheid, meer zeggenschap en een menswaardiger leven gekregen? Is zorg en aandacht niet veel belangrijker dan de vrijheid om alleen naar buiten te gaan?
Het antwoord lijkt genuanceerd. De Wzd heeft het denken over onvrijwillige zorg veranderd en heeft zeker bijgedragen aan bewustwording en het zoeken naar alternatieven. Maar een wet alleen verandert de cultuur niet. Daarvoor zijn voldoende deskundige medewerkers, ruimte voor overleg, een goede verhouding tussen veiligheid en vrijheid én vertrouwen in onze professionals nodig.
Wij, als Cliëntenraad, zouden het zeer op prijs stellen om uw opvatting en/of ervaring op de genoemde vragen met ons te willen delen.
Met hartelijke groet,
Leen van der Pols
Voorzitter Clïentenraad De Stichtse Hof/De Dennen